YEMENI

De geschiedenis van de Yemeni

De schoenen van ZsuX (Gladiator schoenen, Troje laarzen, Romeinse laarzen, Harry Potter schoenen) zijn het product van een zes eeuwen oude ambachtelijke traditie. Van oorsprong komt de techniek uit Jemen en daarom noemt men deze schoenen in Turkije nog steeds Yemeni. De handelaars van Aleppo brachten de schoen rond de achttiende eeuw naar Anatolië. In het oosten van Turkije werd het ambacht van vader op zoon doorgegeven. Nu brengt MyKado de Yemeni naar Nederland.

Schoenen van leer, granaatappelen en walnoten

Anatolische herders hoeden koeien, schapen, geiten, steenbokken en buffels. De schoenmaker gebruikt het leer van deze dieren voor het maken van de Yemeni. Karakteristiek aan de techniek van de schoenmaker is dat hij de bovenkant (van geitenleer) en de zool (van buffelleer) aan elkaar naait en het geheel daarna binnenstebuiten draait. De binnenzool maakt hij van onbewerkt schapenleer. De schoenmaker stikt de schoenen met de hand. Hij haalt de draad eerst door de bijenwas zodat die soepel door het leer glijdt. De was zorgt er ook voor dat het stiksel duurzamer is. De schoenen hebben geen hak.

Wanneer de schoen afgewerkt is, verft de schoenmaker hem op traditionele wijze. Van oudsher worden in Anatolië hiervoor de kleuren rood en zwart gebruikt. Voor het rood gebruikt hij een mengsel met granaatappelen, de zwarte kleur komt van aarde. Tegenwoordig gebruikt de schoenmaker ook andere kleuren. Hiervoor gebruikt hij allerlei natuurproducten. Walnoten voor de kleur geel, zeezand voor blauw en paars en de wortels van olijvenbomen voor groen.

De traditionele modellen worden op deze site verkocht onder de naam Yemeni. Er zijn ook modellen met nieuwe ontwerpen, zoals de ‘gebogen Yemeni'. Bij deze modellen is het materiaal en de productie volgens de ambachtelijke traditie, maar heeft de schoen een fris modern ontwerp gekregen.

Schoenen en gezondheid

Een mens loopt gemiddeld in zijn leven zo'n 100.000 kilometer. Goed schoeisel is het fundament waarop we iedere dag naar ons werk gaan, boodschappen doen en thuiskomen. Goede schoenen voorkomen klachten aan de botten, spieren en gewrichten. Voor ieder mens is het belangrijk om aandacht te besteden aan waar je op loopt.

De kwaliteit van de schoenen van ZsuX ligt in het gebruik van natuurlijke producten en de wijsheid van het eeuwenoude ambacht. De schoenen zijn licht en comfortabel. Ze nemen snel de vorm aan van de voet, waardoor er geen eelt ontstaat of andere vormen van huidirritatie. Het leer is zo soepel dat het voelt alsof je op blote voeten loopt. Gewrichten en spieren blijven daardoor natuurlijk bewegen. Het maakt de schoen ideaal voor elke voet. Door het gebruikte materiaal heeft de schoen een goede luchtcirculatie, dat houdt de voeten koel in de zomer en voorkomt kwaaltjes als voetschimmel en eczeem.

De traditie van het dragen van sieraden

Al in de Oudheid droegen mensen sieraden. Bij opgravingen zijn kralen van schelpen gevonden die 100.000 jaar oud zijn. Mensen hadden deze sieraden niet alleen om zichzelf mooier te maken. Sieraden zijn altijd gebruikt als symbolen: van rijkdom of status, van geloof of geluk. Soms werden aan edelstenen geneeskrachtige of spirituele eigenschappen toegedicht; sieraden dienden voor magische bezwering van ongeluk en als brengers van voorspoed. Sieraden laten bovenal zien wie je bent. Tegenwoordig ligt daarbij meer nadruk op het individu, maar vroeger liet de drager met zijn sieraden zien bij welke groep hij hoort, welke positie hij heeft in de samenleving of in welke traditie hij staat.

In Anatolië hebben sieraden een plaats in veel tradities. Op gelukkige dagen – geboorte, huwelijk, besnijdenis – geven mensen elkaar sieraden cadeau. Op de dag voor het huwelijk vindt de ‘henna-nacht' plaats. De aanstaande bruid en haar gasten verven hun handen met henna, en de bruid geeft haar kleding en juwelen aan een ander meisje. Op deze symbolische manier laat de bruid zien dat ze zonder opsmuk haar vaders huis verlaat om zich vanaf het huwelijk met haar man mooi te maken.

Stenen als handelswaar

De sieraden van MYKado zijn gemaakt van de natuur: edelstenen, mineralen en andere grondstoffen die door edelsmeden bewerkt zijn. In Anatolië heeft de sieraadkunst een lange traditie. De edelsmeden profiteerden van de ligging van het Anatolische schiereiland tussen Europa en Azië waadoor uit alle hoeken van de wereld handelswaar werd aangevoerd. De oude Egyptenaren brachten turkoois, de Griekse kooplui keramiek, zeelieden namen de mooiste parels van alle wereldzeeën mee en mineralen als onyx, agaat en amethist. Goudzoekers, koperdelvers en zilvermijnwerkers leverden noeste arbeid om de edelste metalen uit de aarde te winnen. Van het platteland kwamen herders met karrenvrachten wol om er vilt van te laten maken. Het meest verfijnde glas kwam van de glasblazers uit Murano bij Venetië. Italiaanse looiers leverden leer, terwijl karavanen uit Jemen geverfde doeken brachten (die net als de schoenen Yemeni heten). De Anatolische smeden konden kiezen uit de mooiste en edelste materialen om hun sieraden te maken. Tot op de dag van vandaag weten zij de beste kwaliteit te vinden, waardoor nu het Tsjechische Swarovski-kristal algemeen gebruik is geworden. De sieraden van MYKado zijn gemaakt van de genoemde materialen en het handwerk van traditionele ambachtslieden.

De sieradencultuur van Anatolië

Anatolië wordt niet voor niets een bakermat van onze beschaving genoemd. Archeologen noemen Çatal Hüyük in het midden van Anatolië wel het eerste dorp ter wereld. Bij opgravingen op de plek van deze nederzetting zijn de oudste van koper gemaakte sieraden gevonden (6400 v. Chr.). Een dikke duizend jaar later waren de Anatoliërs ook de eersten die op kleine schaal koper begonnen te smelten. Dit leidde tot de uitvinding van brons (een legering van koper met arsenicum of tin). De periode vanaf 3300 voor Christus noemt men daarom de Bronstijd. Door de vraag naar grondstoffen ontstond toen al een soort wereldhandel.  Anatolische goud- en edelsmeden zaten op de handelsroute tussen Europa en het Midden-Oosten en kregen veel van deze waar in handen. Ook de eerste gouden sieraden kwamen uit Anatolië, en het was de legendarische Anatolische koning Croesus die als eerste gouden munten gebruikte om te handelen. Er ontstond een rijke sieradencultuur die zich verder ontwikkelde onder Perzische, Griekse en Romeinse invloeden. In de daaropvolgende Byzantijnse en Ottomaanse rijken kregen sieraden vaak een religieuze betekenis.

Wie tegenwoordig Anatolië bezoekt, zal ontdekken hoe rijk en springlevend de sieradencultuur is. Iedere regio heeft eigen technieken en motieven ontwikkeld. Aan de hand van de sieraden is vaak te vertellen waar ze gemaakt zijn. De eeuwenoude technieken zijn hier en daar aangepast aan de tijd maar worden nog altijd voortgezet. De Anatoliërs stonden aan de wieg van de versierkunst en tegenwoordig is het een van de belangrijkste exportproducten van Turkije. MyKado is de jongste loot van een oude traditie.